De eerste feestdag zonder iemand voelt anders dan alle andere dagen.
Rouwen. Herdenken. Leven.
Het rouwproces is iets bijzonders.
Niet omdat het mooi is, maar omdat het zich niet laat vangen in regels, fases of verwachtingen. Het proces is voor iedereen anders.
Bij mij verschoof alles. Rollen veranderden, zekerheden vielen weg en ergens onderweg raakte ik mezelf kwijt. Ik moest mezelf opnieuw leren kennen. Die aardverschuiving voelde ontwrichtend, maar gaf me later ook richting. Dat verhaal vertel ik in een volgende video: Van rouw naar richting.
De eerste periode voelt onwerkelijk
De eerste dagen na een overlijden zijn vreemd.
Je wordt wakker en denkt: is dit echt gebeurd?
Is hij of zij er echt niet meer?
En terwijl je rouwt, moet je ook door. Er zijn praktische zaken te regelen. Gesprekken te voeren. Beslissingen te nemen. Dus naast je verdriet draag je ook ballast.
Je meldt je ziek, want je bent even niet jezelf.
Hoe lang dat duurt, verschilt per persoon. De één gaat de volgende dag weer werken. De ander blijft weken thuis. Sommigen voelen zich zelfs bezwaard dat ze thuisblijven, omdat er een verwachting bestaat dat je “weer door moet”.
Functioneren is niet hetzelfde als verwerken
Een collega van mij verloor haar vader.
Na een week was ze weer op het werk. Mijn eerste gedachte was: wauw, dat is snel. Veel collega’s stapten op haar af om te condoleren. Dat vond ik mooi. Mensen die elkaar steunen in moeilijke tijden.
Maar steun is vaak kort. Al snel neemt de agenda het weer over. De orde van de dag wint het van het moment.
Tijdens een teamoverleg ging ze naast me zitten. Ik draaide me naar haar toe, keek haar aan en zei:
“Gecondoleerd met het verlies van je vader. Ik weet hoe dat voelt. Als je wilt praten, of gewoon samen stil wilt zijn, ik ben er.”
Ze brak. Tranen.
Ik zei alleen: het is goed. Laat maar lopen. Ik ben er.
Een paar dagen later hoorde ik collega’s zeggen:
“Miep is er weer. Je kunt haar weer gewoon aanspreken.”
Fysiek was ze er, ja.
Maar dat is niet hetzelfde.
Ik zei niets, maar bood haar later een wandeling aan. Ze bedankte me en zei dat ze me zou vinden als ze daar behoefte aan had. En dat deed ze.
We wandelden. We praatten. We zwegen.
We deelden ervaringen van mens tot mens. Soms lachten we, soms zat er een brok in onze keel. Sindsdien is onze band puur. Kwetsbaar. Eerlijk. We wandelen nog steeds af en toe samen.
Zij koos ervoor om snel te werken, omdat ze thuis gek werd in haar hoofd.
Ik bleef thuis, omdat ik paniekaanvallen kreeg en richting depressie ging.
Geen van beide is fout.
De eerste feestdag zonder iemand
Rond de feestdagen en zeker de eerste feestdag zonder je dierbare — komt alles samen. De realiteit dringt zich ongevraagd op.
Ik reageerde radicaal.
Ik vluchtte met mijn gezin naar Parijs. Rond kerst wilde ik niet thuis zijn. Mijn verjaardag is op eerste kerstdag.
We dachten te kunnen vluchten.
Maar dat lukt niet.
Pijn vraagt aandacht. Als je haar niet aankijkt, laat ze je niet los. De spanning liep op. We kregen ruzie. Het werd zo zwaar dat mijn vrouw midden in de nacht zei: we gaan naar huis. Ze was al aan het bellen met de NS.
Uiteindelijk vertrokken we de volgende ochtend.
Mijn idee van een sprookjesverjaardag in Parijs, aan een ontbijttafel in restaurant Angelina, verdween stilletjes.
“Ölenle ölünmez”
Na het overlijden van mijn vader zei mijn moeder tegen mij:
Ölenle ölünmez.
Je kunt niet sterven met de overledene.
Je ademt, dus leef.
Voor jezelf. En voor de mensen die er nog zijn en van je houden.
Toch praten we nauwelijks over rouw. Alsof het niet bestaat. De wereld draait door. De consument krijgt aandacht. De prikkels blijven komen. Mensen met pijn verdwijnen naar de achtergrond. Niet bewust, maar wel merkbaar.
Het maakt niet uit of iemand één dag of tien jaar geleden is overleden.
Het doet pijn.
Leef. Maar wees aanwezig
Als je nu zou sterven, verlaat je deze wereld zonder bezit.
Niet met cadeaus. Niet met plannen.
Leef.
Laat de dag komen zoals die komt.
Plan je toekomst, maar wees aanwezig in het nu.
Sta tijdens de kerstmaaltijd even stil bij wie er aan tafel zit. Dat zijn de mensen die ertoe doen. Misschien niet altijd voor jou, maar wel voor iemand naast je.
En denk ook aan wie er niet meer zijn.
Herinner de verbinding. Laat een traan toe als dat zo voelt.
Een herinnering die blijft
Op 24 december voel ik het nog steeds.
Mijn hartslag versnelt. Mijn lichaam herinnert.
Mijn moeder lag toen al twee maanden op de intensive care in Rotterdam. Ze was ernstig ziek. Ze kreeg voeding via haar bloed. Haar spieren waren te zwak om haar arm op te tillen. Ze kon niet praten door de beademing, maar haar lippen bewogen nog.
Op 24 december gebruikte ze al haar energie om de verpleegkundige te vragen mij te facetimen. Niet omdat er iets misging. Maar omdat ze me wilde feliciteren met mijn verjaardag.
Toen ik haar in beeld zag, begon ze meteen. Ze was zó ziek — en toch vond ze dit belangrijker dan zichzelf.
Dat is liefde.
En mijn tranen zijn blijdschap, gemis en dankbaarheid tegelijk.
Fijne dagen.
Bel iemand van wie je houdt.
Zeg gewoon: ik hou van je.
Voor je het weet kan het niet meer.
🎥 Bekijk hier de bijbehorende video:
https://youtu.be/hhKrdI-j6qc
